Swansea Minster Church - GOMER
.jpg/:/cr=t:0%25,l:0%25,w:100%25,h:100%25/rs=w:400,cg:true)
GOMER - Joseph Harris
Joseph Harris (1773 – 10 August 1825) was a Welsh Baptist minister, author, and journal editor. A Welsh language poet, he took the Biblical name of Gomer as his bardic name. On 1 January 1814 he launched the first Welsh-language weekly Seren Gomer ("Star of Gomer") in Swansea.[1] Gomer was born on a farm in Wolf's Castle, Pembrokeshire, where a plaque was unveiled in his memory, making the 200th anniversary of the launch of Seren Gomer.[2]Gomer himself became a preacher during the religious revival of 1795. He married Martha Symons, and took on[clarification needed] Back Street chapel. One of his best-known works, Cofiant Ieuan Ddu, was a biography of his son, John Ryland Harris, who worked as a typesetter for his father's printing press and died at the age of twenty.
The name of the Gomer Press was almost certainly chosen because of its founder J.D. Lewis' high regard for Joseph Harris.
More Information:
Swansea Minster Church - GOMER
Cymraeg:
Awdur ar destunau crefyddol, gweinidog, emynydd a golygydd dylanwadol o Gymruoedd Joseph Harris (1773 – 10 Awst 1825), neu Gomer. Cymerodd ei enw barddoloddi wrth y cymeriad Beiblaidd Gomer, fab Jaffeth, a ystyrid yn un o gyndeidiau'r Cymrydiolch i ddylanwad gwaith Theophilus Evans. Fe'i cofir yn bennaf heddiw fel golygydd Seren Gomer, y newyddiadur Cymraeg cyntaf.
Gyrfa
Ganed Joseph Harris yn fab i amaethwr tlawd ym mhlwyf Llantydewi (Casblaidd), Sir Benfro, yn 1773. Roedd ei dad yn gwrthod addysg iddo ac yn ceisio ei rwystro rhag dysgu darllen a sgwennu hyd yn oed. Yn 1801 symudodd i fyw yn Abertawe, yn fuan ar ôl dod yn weinidog gyda'r Bedyddwyr. Bu'n cadw siop lyfrau, argraffwasg ac ysgol yn y dref honno. Priododd a chafodd fab, "Ieuan Ddu", bardd addawol a fu farw yn 21 oed.
Fel diwinydd, amddiffynnodd athrawiaeth Trindodiaeth. Cyhoeddodd sawl pamffled a llyfryn ar y pwnc, yn Gymraeg a Saesneg. Cyhoeddodd hefyd gasgliad o emynau.
Yn 1814 daeth yn olygydd y newyddiadur newydd Seren Gomer, a chafodd felly ddylanwad mawr ar feddylfryd y Cymry.
Roedd Gomer yn weithiwr cadarn dros yr iaith Gymraeg, ac er bod ei waith ei hun, fel gwaith sawl llenor arall o'r 19g, yn tueddu i ddilyn cystrawennau'r Saesneg yn ormodol, gwnaeth lawer i ysbrydoli ei gyd-Gymry i ymgeledd a pharchu'r iaith mewn cyfnod a welai gynnydd aruthrol yn nylanwad y Saesneg a'i llenyddiaeth ar fywyd Cymru.
Bu farw o afiechyd - canlyniad y straen o weithio'n ormodol efallai a cholli ei unig fab mor ifanc - yn 1825.